vận luật
Định nghĩa
- Danh từ:
- Luật về vần và nhịp trong thơ ca: "vận luật" chỉ hệ thống các quy tắc về cách gieo vần, cách sắp xếp thanh điệu (bằng, trắc) và nhịp điệu trong một bài thơ, tạo nên tính nhạc và sự hài hòa cho tác phẩm.
- Phép tắc làm thơ, bố cục thơ: "vận luật" cũng được dùng để nói chung về các quy tắc chi phối cấu trúc và hình thức của thơ ca.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Thơ Đường luật tuân theo một vận luật chặt chẽ về bằng trắc và niêm luật. (Thơ Đường luật phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt về thanh điệu và vần.)
- Nhà thơ trẻ chưa nắm vững vận luật nên bài thơ còn nhiều chỗ lủng củng. (Người làm thơ non tay chưa hiểu rõ quy tắc gieo vần và nhịp điệu, dẫn đến bài thơ thiếu mượt mà.)
- Học vận luật là bước đầu để làm thơ. (Nắm được phép tắc thơ ca là nền tảng để sáng tác.)
Các cách sử dụng nâng cao
"vận luật thơ": cụm từ chỉ toàn bộ hệ thống quy tắc về vần và nhịp của một thể thơ cụ thể.
- Vận luật thơ lục bát khác với vận luật thơ song thất lục bát. (Quy tắc vần và nhịp của thơ lục bát không giống với thể song thất lục bát.)
"phá vỡ vận luật": hành động cố ý không tuân theo quy tắc thơ ca để tạo hiệu ứng nghệ thuật mới.
- Các nhà thơ hiện đại thường phá vỡ vận luật truyền thống để thể hiện cá tính. (Họ bỏ qua quy tắc cũ để tạo phong cách riêng.)
Biến thể và từ gần giống
Vần (danh từ): âm tiết lặp lại ở cuối các câu thơ.
- Bài thơ có vần bằng và vần trắc xen kẽ. (Các vần trong bài thơ được sắp xếp đan xen.)
Luật thơ (danh từ): quy tắc về thanh điệu, vần, nhịp trong thơ — đồng nghĩa gần với "vận luật".
- Luật thơ Đường rất nghiêm ngặt. (Quy tắc thơ Đường có nhiều ràng buộc.)
Từ đồng nghĩa
- Luật thơ: quy tắc làm thơ nói chung.
- Niêm luật: quy tắc về thanh điệu (bằng, trắc) trong thơ Đường luật.
- Vần điệu: cách gieo vần và nhịp điệu trong thơ ca.
Thành ngữ liên quan
Vận luật chặt chẽ: hệ thống quy tắc thơ ca được tuân thủ nghiêm ngặt, không lỏng lẻo.
- Thơ thất ngôn bát cú có vận luật chặt chẽ. (Thể thơ này đòi hỏi người làm thơ phải tuân thủ đúng quy tắc.)
Vận luật tự do: quy tắc thơ ca không bị ràng buộc bởi các thể thức cố định.
- Thơ tự do thường có vận luật tự do, không cần gieo vần đều đặn. (Thể thơ này cho phép người viết linh hoạt trong cách dùng vần và nhịp.)